Nhà Lớn Long Sơn
Khu Nhà Lớn Long Sơn (khu Nhà Lớn Đạo Ông Trần) tọa lạc trên đảo Long Sơn (Bà Rịa – Vũng Tàu), nổi danh với lối kiến trúc cổ và văn hóa tín ngưỡng độc đáo, trở thành điểm đến giá trị, thu hút nhiều du khách đến tham quan, tìm hiểu.

Lịch sử Nhà Lớn Long Sơn

Năm 1900, ông Trần (người miền Tây Nam Bộ) cùng khoảng 20 người trong gia tộc du hành bằng thuyền, dừng chân ở bến chợ Bà Rịa, thấy đảo Long Sơn chưa nhiều người khai phá, ông bèn chọn nơi đây mở đất lập nghiệp.

Năm 1909, ông Trần đề đạt với chính quyền Bà Rịa cho lập nhà thờ Khổng Tử để làm nơi thờ cúng của người dân ấp Bà Trao (nay là xã Long Sơn). Được chấp thuận, năm 1910, ông cho xây dựng nhà Thánh làm khu chính điện. Về sau, ông xây tiếp lầu Trời, lầu Tiên, lầu Phật, và sửa lại nhà Hậu (đã có từ trước) cho rộng lớn và khang trang hơn.

Năm 1927, ông cho cất thêm lầu Cấm (làm tiền điện), 2 ngôi nhà khách, cổng tam quan, khu vườn hoa. Năm 1928, ông dựng tiếp lầu Dài, phần dưới để trống làm nơi ăn nghỉ cho người đến thăm viếng, tầng trên bày các ban thờ.

Những năm tiếp theo, ông cho xây cất 5 dãy phố để lưu dân cư ngụ khi mới đến lập nghiệp, nhà Long Sơn hội (nơi hội họp), trường học (dạy chữ quốc ngữ cho trẻ), nhà chợ (được khánh thành ngày 16/8/1929), nhà xay xát lúa gạo, kho chứa thóc, nhà đèn, nhà thợ mộc, nhà bếp, các hồ dùng để tích trữ nước ngọt…

Vì các công trình đều chung một khu nên người dân quen gọi Nhà Lớn. Sau khi ông Trần mất và được thờ tại đây thì còn gọi là Đền Ông Trần. Năm 1991, Nhà Lớn Long Sơn đã được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Kiến trúc Nhà Lớn Long Sơn

Tổng thể Di tích Nhà Lớn Đạo Ông Trần có nhiều kết cấu bằng các loại gỗ quý, trải rộng trên diện tích khoảng 2ha, chia thành 3 khu: đền thờ, các công trình phụ trợ và nhà bảo tồn Ghe Sấm, khu lăng mộ ông Trần. Tại đây tôn thờ nhiều đối tượng của Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo và thờ ông Trần cùng những người trong gia tộc.

Nguồn gốc Đạo Ông Trần

Sinh thời, ông Trần (tên thật là Lê Văn Mưu, 1855 – 1935) thường cởi trần, tóc búi gọn, đi chân đất, lao động suốt ngày nên người dân quen gọi là ông Trần. Ông sống nhân nghĩa, thường cưu mang những ai đến đây lập nghiệp, và dần tạo nên một cộng đồng sinh hoạt gắn bó, đùm bọc lẫn nhau. Người dân vì thế mà tôn kính.

Khi ông mất, nơi đây hình thành tín ngưỡng Đạo Ông Trần một cách tự nguyện. Đây là tín ngưỡng hòa trộn nhiều đạo giáo khác nhau nhưng không hề có những ràng buộc nhất định nào, cũng như tệ mê tín dị đoan, mà chủ yếu dạy cho con người về nhân, lễ, nghĩa, trí, tín… và cứ thế truyền từ đời này sang đời khác.

Vì vậy, không riêng gì hậu duệ của ông Trần, mà bà con xã đảo đều tự nguyện luân phiên làm công quả tại Nhà Lớn Long Sơn. Nhất là vào những dịp lễ Tết càng thêm đông vui, người gói bánh, làm mứt, nấu cơm, người quét dọn, người thắp hương, người thì tiếp khách… tạo nên không khí cộng đồng nhộn nhịp và đầm ấm.

Tham quan Nhà Lớn Long Sơn

Nhà Lớn Long Sơn - kiến trúc bên trong

Nhà Lớn Long Sơn – kiến trúc bên trong
Nhà Lớn Long Sơn - người dân theo đạo Ông Trần

Nhà Lớn Long Sơn – người dân theo đạo Ông Trần
Nhà Lớn Long Sơn - lối vào khu di tích

Nhà Lớn Long Sơn – lối vào khu di tích